Hoe kan je omgaan met boosheid?

Wanneer ben je boos?

Voor de meeste mensen is het maar al te duidelijk wanneer ze boos zijn, maar dat geldt niet voor iedereen. Kwaad worden doen we vaak als we ons machteloos voelen of als bepaalde dingen niet gaan zoals we het zouden willen of als we het gevoel hebben onrechtvaardig behandeld te worden. We worden ook woedend als we een dringende behoefte hebben die maar niet vervuld wordt of als we mensen of een situatie niet kunnen naar onze hand zetten.

Boosheid heeft een functie. Is er iets dat je dringend moet aanpakken in je leven, dat opgeruimd of vervangen moet worden? Kwaadheid markeert ook de dingen die belangrijk zijn voor ons.

Realiseer je dat we vaak boos worden op een karaktertrek van een ander die we bij onszelf niet kunnen verdragen. Soms is onze boosheid gefundeerd op een kwetsuur uit onze jeugd. We worden kwaad omdat de huidige situatie een oude onopgeloste kwestie uit het verleden oproept. Dan is het belangrijk om hiermee aan de slag te gaan.

Je kunt je woede ook oplossen zonder die te projecteren op iets of iemand anders. Hoe kan je jezelf datgene bezorgen wat je wilt? Hoe kan je de situatie veranderen, zodat ze voor jou prettiger wordt?

Weet dat jij je eigen baas bent. Jij hebt zelf de controle over jezelf en het zijn niet je emoties die de leiding hebben. Denk liever tweemaal na of een bepaalde actie jezelf of een ander zou kunnen schaden.

In het heetst van de strijd...

Als je de woede in jezelf voelt opborrelen, dan is er net voordat je die impuls in daden gaat omzetten één tel, waarin je jezelf 'stop' kunt toeroepen. Dit laat je toe om even te bezinnen wat je gaat doen. Je kunt even stil staan en je afvragen of het wel écht nodig is om naar deze emotie (of gedachte) te handelen. Jij hebt op elk moment de touwtjes in handen, jij bent altijd verantwoordelijk voor wat jij doet, ongeacht hoe groot de pijn en boosheid zijn die je voelt. Het maakt niet uit hoe sterk de impuls is om een daad te stellen. Telkens wanneer je woede of frustratie voelt, is er een strijd aan de gang in jezelf. Jij kunt die stoppen, alleen jij.

Antwoord niet onmiddellijk als je intense kwaadheid voelt, omdat de kans dan groot is dat je dingen gaat zeggen waar je achteraf spijt van hebt.

Helpt boos worden?

Er zijn heel wat goede manieren om met boosheid om te gaan. Hier vind je er enkele.

Je kunt je boosheid uiten op een heldere manier en met respect voor de ander. Dit gaat meestal pas goed als de ander bereid is om te luisteren.

Een deel van het verwerken van kwaadheid is om ook het standpunt van de ander te kunnen zien. Je kunt zijn standpunt erkennen zonder het er daarom mee eens te hoeven zijn. Door zijn standpunt te herhalen ziet de ander dat je hem wel degelijk au serieux neemt en zal hij eerder geneigd zijn om ook naar jouw kant van het verhaal te luisteren.

Je boosheid relativeren en loslaten. Dit is een goede oplossing als de ander niet wil luisteren of in vreselijk frustrerende situaties waar boosheid niet helpt om ze op te lossen (in de file staan, terwijl je een belangrijke afspraak hebt, bijvoorbeeld). Dan is het best om te accepteren dat je er niets aan kunt doen en meteen beginnen aan het temperen van je heftige gevoelens.

Soms is het beter het erover eens te worden dat je het over een bepaald iets nooit eens zult worden en het verder met rust te laten. Om een ruzie gaande te houden moet je met twee zijn, dus als één van beiden ermee ophoudt is er geen ruzie meer mogelijk.

Hoe ga ik ermee om?

Het is waar dat het wegduwen en verdringen van boosheid ongezond is, maar je kwaadheid afreageren is niet de juiste manier om ermee om te gaan. Je hoeft de boosheid niet te uiten op een agressieve manier, want dan word je alleen maar kwader.

Ga in je kwaadheid staan

Soms is het niet slecht om je boosheid eens even toe te laten. Waar precies voel je de kwaadheid in je lichaam? Woede is een krachtige energie, die je kunt plaatsen in je lichaam. Erken dat je je kwaad voelt, maar maak een onderscheid tussen boos 'zijn' en je boos 'voelen'. Er is namelijk een hemelsbreed verschil tussen wie jij in wezen bent en hoe jij je op dit ogenblik voelt. Zo creëer je al dadelijk afstand tot de boosheid, waardoor je er beter mee zult kunnen omgaan.

Erken dat je boos bent. In de eerste plaats aan jezelf, maar soms is het ook goed om dat aan de andere partij te laten weten. Herkenbare fysieke symptomen zijn opeengeklemde kaken en tanden, je verheft je stem, je voelt dat je een kleur krijgt, je ademt sneller, je hartslag verhoogt, …

Je hoeft de boosheid niet uit te wissen, maar beslis voor jezelf, dat je kwaad bent en dat je even tijd neemt om te beslissen hoe je de situatie zult aanpakken.

Boosheid kan soms helend werken en nodig zijn. Het is van belang om boosheid juist te leren uitdrukken en op een constructieve manier te gebruiken.

De creatieve manier

Pen en papier. Eén erg effectieve manier om met boosheid om te gaan is om erover te schrijven. Schrijven over je kwaadheid laat je toe om die plaats te geven en om te beginnen begrijpen waarom je boos bent. Schrijf op in welke situatie je kwaad wordt of op wie. Het pure schrijven zal je al een stuk kalmer maken, zowel psychisch als fysiek.

Als je geregeld kampt met woede dan is het een goed idee om een dagboek bij te houden. Wanneer we boos worden raken we van streek, waardoor we de situatie niet meer helder kunnen overzien. Achteraf vragen we ons dan af wat het hele conflict in gang gezet heeft. Eens je rustiger bent kunt je het conflict op een mature, heldere manier met de persoon in kwestie bespreken. Door meerdere situaties te vergelijken zal blijken dat er een rode draad door loopt.

Gebruik je verbeelding. Stel je jezelf voor terwijl je boos bent en loop tegelijkertijd denkbeeldig op jezelf af en neem jezelf troostend in je armen. Kijk dan samen vanuit die veilige en liefdevolle situatie naar het probleem, alsof het niet het jouwe is, maar dat van een vriend die je wilt helpen.

Gericht op je lichaam

Als creativiteit niet je forte is, dan zijn er heel wat manieren om via je lichaam de kwaadheid te laten wegebben. Let wel, deze werken slechts tijdelijk. Het is dan nog altijd nodig om nadien te gaan werken met de oorzaken van je boosheid.

Ga weg van de plaats waar het conflict plaatsvond.

Tel traag tot tien. Concentreer je op het tellen. Het helpt je om jezelf opnieuw onder controle te krijgen. Als je voelt dat het nog niet beter is, probeer dan van 100 met 2 tegelijk achteruit te tellen.

Kalmeer je lichaam. Als je kwaad wordt nemen je emoties de leiding. Neem de tijd om te voelen wat je emoties je precies vertellen. Adem zeer langzaam in en uit en volg je ademhaling. Adem rust in en kwaadheid uit. Dit helpt om je hartslag te vertragen en om je hoofd weer helder te krijgen.

Doe aan sport. Sporten helpt bij het aanmaken van endorfines die je een prettig gevoel bezorgen. Het is de bedoeling dat je een heftige fysieke inspanning doet, het mag kort zijn. Snel touwtje springen, een sprintje lopen of fietsen, speel een partijtje basketbal of tennis, uit de bol gaan op je favoriete rockmuziek, …

Ontspan. Ga een warm bad nemen of doe wat yogaoefeningen. Masseer de plaatsen waar de spanning zich ophoopt. Rol met je schouders of masseer je nek en je hoofd. Weet dat boosheid slechts een emotie is en dat je die onder controle kunt krijgen. Doe dingen die je prettig vindt en die je gelukkig maken (bak een taart, doe een ommetje met je hond, luister naar je favoriete muziek, ga een eindje joggen, doe een gezelschapspelletje.... Straks, als je rustiger bent kun je dan gaan nadenken over het conflict en hoe je het kunt oplossen.

Achteraf pas komt het echte werk

Het is pas als we weer wat afgekoeld zijn dat we aan de slag kunnen met wat zich net heeft afgespeeld. Vooraleer opnieuw de confrontatie aan te gaan is het goed om even stil te staan bij volgende punten.

Blijf bij de feiten. We hebben neiging om bij een conflict een heleboel 'oude koeien uit de gracht ' te halen en dat maakt ons alleen maar bozer. Zo komt het dat iets wat op zich een banaal iets is ons toch heel boos maakt. Onze reactie is dan buitensporig. Zodra je wat kalmer bent, zeg je welk gedrag je zo boos gemaakt heeft. Het is belangrijk om alléén het gedrag af te keuren en niet de persoon. Je kunt ook de gevolgen van dit gedrag aangeven.

Let op je taal. Als we boos zijn willen we nogal krachtige taal gebruiken en zijn nuances ver te zoeken. Schelden lijkt misschien op te luchten, maar kan erg kwetsen. Beschrijf wat je wil en niet wat je niet wil, om verwarring te vermijden. Let ook op om je niet te laten verleiden om te overdrijven, want het is wel de bedoeling dat je je achteraf aan je belofte houdt. Zeg bijvoorbeeld niet: “Ik wil je nooit meer zien!”, terwijl je weet dat je de persoon in kwestie nog in je leven wilt.

Zoek naar een win-win oplossing. Vaak krijg je met de persoon die je kwaad maakte nog opnieuw te maken en dan is het beter om de relatie zo goed mogelijk te houden. Je zou nu kunnen winnen, maar daardoor een vijand hebben die het je straks erg moeilijk maakt.

Neem even pauze. Het lukt niet altijd om alles in één keer op te lossen. Soms is het beter om de dingen even te laten berusten en er wat later op terug te komen. Het helpt om wat afstand te nemen.

Neem vooral nooit belangrijke beslissingen wanneer je boos bent. Op het moment dat je kwaad bent kan je niet helder denken en zou je wel eens de foute keuze kunnen maken, waar je achteraf spijt van krijgt.

Aan de hand van enkele vragen kan je het voorval wat relativeren. Hoe belangrijk is dit voorval in je hele leven? Is een dergelijke situatie al vaker voorgekomen? Is het werkelijk de moeite waard om er boos over te worden? Is je reactie in proportie met de feiten? Of overdrijf je? Kan je iets aan de situatie veranderen?

Wees bereid om te vergeven. Je kunt een conflict pas echt oplossen als je ook kunt vergeven. Vraag je af wie er het meeste lijdt als je hierover blijft doorgaan. Het antwoord is jijzelf.

We hebben neiging om straf te eisen. Realiseer je dat zelfs de ergste straf je niet kan compenseren voor de geleden schade. De oplossing is dan ook om die vereiste op te geven. Als we hierover blijven broeden schaden we onszelf meer.

Stop met te spreken of te denken over wat je kwaad gemaakt heeft. Door er steeds weer over te beginnen geef je het veel energie en wordt het probleem groter.

Zoek professionele hulp

Als je geregeld heftige kwaadheid ervaart, dan is de kans reëel dat je er alleen niet uitgeraakt. Je blijft alsmaar in kringetjes lopen. Een objectieve kijk op de patronen die in je leven spelen kunnen je helpen om bij de kern te komen.